Фонетика және оның салалары - презентация, доклад, проект скачать

Нажмите для полного просмотра!

Содержание ▲

Вы можете ознакомиться и скачать презентацию на тему Фонетика және оның салалары. Доклад-сообщение содержит 8 слайдов. Презентации для любого класса можно скачать бесплатно. Если материал и наш сайт презентаций Mypresentation Вам понравились – поделитесь им с друзьями с помощью социальных кнопок и добавьте в закладки в своем браузере.

Слайды и текст этой презентации

Слайд 1

Описание слайда:

Слайд 2

Описание слайда:

Слайд 3

Описание слайда:

Слайд 4

Описание слайда:

Слайд 5

Описание слайда:

Дыбыс – сөздердің мағыналары мен тұлғаларын ажырататын ең кіші тілдік бірлік. Дыбыс сөздің өмір сүруінің формасы. Фонема – сөздер мен морфемаларды құрастырып, оларды бір –бірінен мағына және форма жағынан ажыратуға септігі бар тілдің ең кішкене бөлшегі. Фонема туралы ілімнің алғаш негізін салған орыс және поляк тілін зерттеуші И.А.Бодуэн де Куртенэ. Фонема – тілдің мағына ажыратқыш ең кіші бірлігі. Дыбыстар сияқты фонемаларға түрленіс (варирования) пен алмасып (чередования) тән. Яғни фонемалардың әр түрлі типтері болады. Оның негізгі типін архифонема деп атаса, ал қосымша типтерін (варианттарын, оттенкілерін) аллофон деп атайды. Әріп – дыбысқа берілген шартты таңба. Әріпті жазамыз, көреміз. Дыбыстау мүшелері мыналар: өкпе, тамқ, көмей, дуыс шымылдығы, тамақ қуысы, ауыз қуысы, мұрын қуысы, тіл, кішкене тіл, таңдай, тіс, ерін т.б. Дыбыстау мүшелерінің жиынтығы сөйлеу аппараты (речевой аппарат) деп аталады. Дыбыстарды айтуда, әсіресе, дауыс шымылдығы мен тіл айрықша қызмет атқарады. Дауыс шымылдығы көмейде болады. Дауыс шымылдығының керіліп тұруынан діріл пайда болады да, үн шығады. Дыбыстардың басым көпшілігінің жасалуында, әсіресе, ауыз қуысы айрықша қызмет атқарады. Дыбыстау мүшелері актив және пассив болып екіге бөлінеді. Актив мүшелер дыбыстау кезінде қимыл, қозғалыс жасайды. Олар тіл, ерін жұмсақ таңдай, бөбешік, дауыс шымылдығы т.б.

Слайд 6

Описание слайда:

Дауыстылар дауыстан (тоннан) жасалады да салдырдың қатысуы елеусіз болады. Ал, Дауыстылар дауыстан (тоннан) жасалады да салдырдың қатысуы елеусіз болады. Ал, дауыссыздар, керісінше, салдырдан жасалады. Тон қатысуы да, қатыспауы да мүмкін. Айтылған кезде өкпеден ауа ешқандай кедергісіз шығатын дыбыстарды дауысты дыбыстар дейміз. Қазақ тілінде 12 Дауысты дыбыс бар. Оның ішінде 9 біздің тілімізге тән дыбыстар. Олар: а, ә, о, ұ, ү, ы, і, е. Бұдан басқа екі қосынды дауыстылар (дивтонгоид) бар: и, у, э – орыс тілінен кірген сөздерде қолданылады. Қазақ тілінде дауысты дыбыстар үш жақты тіркелкеді. І. Тілдің қатысына қарай (жасалу жолына) жуан және жіңішке болып бөлінеді 1.Жуан дауыстылар: а,о, ұ, ы. 2.Жіңішке дауыстылар: ә, е, ө, ү, і бірде жуан ,бірде жіңішке и, у. ІІ. Жақтың қатысына қарай: Ашық дауыстылар: а, ә, о, ө, е, (э). Қысаң дауыстылар: ы, і, и, ұ, ү, у. ІІІ. Ерін қатысына: Езулік дауыстылар: а, ә, е, ы, і, и, (э). Еріндік дауыстылар: о, ө, ұ, ү, у.

Слайд 7

Описание слайда:

Дауыссыз дыбыстар - айтылған кезде өкпеден шыққан ауа кедергіге ұшырап Дауыссыз дыбыстар - айтылған кезде өкпеден шыққан ауа кедергіге ұшырап шығуынан болған дыбыстар. Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдан немесе тек салдырдан тұрады. Қазақ тіліндегі дауыссыз дыбыстар мыналар: б, в, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, у, ф, х, һ, ц, ч, ш, щ. Дауыссыз дыбыстар үш жақты жіктеледі. 1. Дауыс (үн) қатысына қарай: Қатаң дауыссыздар Ұяң дауыссыздар Үнді (сонор) дауыссыздар 2. Айтылуына (жасалу тәсіліне) қарай: Шұғыл дауыссыздар: б, п, д, т, ц, г, к, қ, ч. Ызың дауыссыздар: в, ф, з, с, ж, ш, щ, ғ, х, һ. 3.Айтылу (немесе артикулациялық) орнына қарай: 1. Ерін (билабиаль) фонемалары: п, б, м, (у). 2.Тіс пен ерін (лабиальденталь) фонемалары: ф, в. 3. Тіс (денталь) фонемалары: т, с, з, д, ц. 4. Тіл ұшы (альвеоляр) фонемалары: н, л, ч. 5.Тіл алды (палаталь) фонемалары: р, ш, ж, й. 6. Тіл ортасы (преналаталь) фонемалары: к, г. 7. Тіл арты (веляр) фонемалары: қ, ғ, ц, х. 8.Көмей (фарингаль) фонемалары:һ. Дифтангоид дауыстылар – қазақ және өзге түркі тілдерінде кездесетін қосынды, яғни дивтонг дауыстылар. Олар – у және и. Африкат дыбыстар ц және ч.