🗊 Презентация Жыныстық дефференцировка

Тақырыбы:Жыныстық дефференцировка Қабылдаған: Ғайратқызы Д. Орындаған:Бабан М. Тобы: ЖМ-716

Жоспар: І. Кіріспе ІІ. Негізгі бөлім 1.Жыныстық мінез-құлық. Репродуктивті қызмет. 2.Жыныстық дамуы 3.Жыныстық жетілу. 4.Жыныстық мінез-құлық. 5.Жыныстық актттың физиологиясы. 6.Жүктілік және ана мен ұрықтың өзара қатынасы. Ііі. Қорытынды Іv. Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе Жер бетіндегі тіршіліктің үздіксіздігі тірі ағзалардың генетикалық бағдарламаға сәйкес ұрпақ жаңғырту қасиетіне негізделген. Соның нәтижесінде адамзаттың барлық өмір сүрген уақытында өмірден кеткен ұрпақтардың орнына жаңа ұрпақтар келеді. Мұны адамның саналы түрде жыныс әрекеттік жүйесі атқарады. Бұл жүйе жыныс жасушаларының (гамета) жетілуі, жыныстық құштарлық (либидо), салт жоралары (ритуал), жыныстық қатынас (копуляция), ұрықтану, жүктілік, босану, сүтпен емізу (лактация), ұрпақ тәрбиелеу іспеттес үрдістерінен қүралады. Осының бәрі ағзаның жыныстық тірліктерінің әркелкі көріністерін қамтитын біртұтас әрекеттік жүйе арқылы реттеледі.

Жыныстық қалыптасу. Жыныс хромосомдар жиынтығынан пайда болады. Оған қатысты себепкерліктер жыныстың генетикалық, гонадалық, гаметалық, гормондық, денелік, азаматтық және тәрбиелік түрлерін жасайды. Жыныс мүшелері (гениталий): жыныс бездері (гонада), ұрық жолдары, жатыр, қосалқы жыныс бездері және шағылысу (копуляция) мүшелерінен түрады. Жыныс бездері аралас әрекетті бездерге жатады. Олардың сыртқы сөлініс қызметі - жыныс жасушаларын (шәует және жүмыртқа жасушасын) бөліп шығару, ішкі сөлініс іс-әрекеті - қан мен лимфаға өтетін жыныс гормондарын түзу.

Жыныстық жетілу кезеңі (пубертаттық), уақытымен 10-11 жыл орын алады: (7) 8 ден 17 (18)- ге дейін. Репродуктивті жүйенің жетілуі болады. Физикалық дамуы бітеді, бойының кенет көтерілуі табылады, құбырлы сүйектердің өсу зонасының сүйектенуі анықталады, дене бітімі әйел типті болып қалыптасады. Жыныстық жетілу кезеңі қатаң бір белгілі дәйекте болады.

Препубертаттық кезең (8-9 жас) 8-жасына (балалық шағының соңына) гипоталамо-гипофиз-ана безілік жүйесінің түгел 5 денгейі қалыптасады, оның белсенділігі теріс кері байланыс принципімен реттеледі. Гипоталамуста гнрг шағым мөлшерінде өндірілуі орын алады, лг, фсг- ның ацикликалық бөлінуі. Эстрогеннің бөлінуі төмен, фолликулдың жетілуі сирек және симптомсыз болып табылады. Бойының кенет көтерілуі табылады, Феминизацияның алғашқы белгілері пайда болады (сандары домаланады), Әйел жамбасы қалыптасады (8-9 жас).

Менструация оралымы. Әйелдердің қалыпты етеккірі әрбір 21-32 күнде (орта шамамен 28 күнде) жүйелі түрде жатырдан қан ағуымен қайталанып отырады. Ол 3-5 күнге созылады. Бір оралымы 3 негізгі: а) жатырдың ішкі қабатының жаңаруы (пролиферация); ә) секрет бөлу; б) беткейлік қабатының қопарылуы (десквамация) кездерінен кұралады. Пролиферация кезі 12-14 күнге созылады. Сары дененің прогестерон бөлуі 10-20 есе өседі. Сөлініс кезінде ұрық пайда болған жағдайда прогестеронның әсерінен оны қоректендіретін, құрамында гликоген, мукоид, гликопротеид, микроэлементтер бар сұйықтық бөлінеді. Бұл кез овуляциядан кейін 7-ші күні ең жоғарғы деңгейіне жетеді. Ұрықтану болмаған жағдайда лютеин гормоны мен пролактин бөлу кері байланыс әсерінен тежеледі де, етеккірі келуіне 2-3 күн қалғанда, сары дене еріп кетеді. Менструация оралымы. Әйелдердің қалыпты етеккірі әрбір 21-32 күнде (орта шамамен 28 күнде) жүйелі түрде жатырдан қан ағуымен қайталанып отырады. Ол 3-5 күнге созылады. Бір оралымы 3 негізгі: а) жатырдың ішкі қабатының жаңаруы (пролиферация); ә) секрет бөлу; б) беткейлік қабатының қопарылуы (десквамация) кездерінен кұралады. Пролиферация кезі 12-14 күнге созылады. Сары дененің прогестерон бөлуі 10-20 есе өседі. Сөлініс кезінде ұрық пайда болған жағдайда прогестеронның әсерінен оны қоректендіретін, құрамында гликоген, мукоид, гликопротеид, микроэлементтер бар сұйықтық бөлінеді. Бұл кез овуляциядан кейін 7-ші күні ең жоғарғы деңгейіне жетеді. Ұрықтану болмаған жағдайда лютеин гормоны мен пролактин бөлу кері байланыс әсерінен тежеледі де, етеккірі келуіне 2-3 күн қалғанда, сары дене еріп кетеді.

Жатырдың дамуы Өмірдің алғашқы бірінші жылдарында жатырдың өлшемдері кішіриеді. Оның ұзындығы- 2,5 см, салмағы 2,5 г тек қана 6 жасқа қарай жатырдың салмағы жаңа туылған нәрестегідей болады, жатырдың мойнымен денесінің қатынасы өзгереді – бірінші жылдың соңына 2:1, 8 жасына 1,4:1, 3-4 жаста жатыр кіші жамбас қуысына түседі. Жатырдың өсуі 8 жастан басталады, әсіресе 10-11 жаста 12-13 жаста жатыр мойнымен денесінің арасында бұрыш пайда болады, кіші жамбаста жатыр физиологиялық қалпында орналасады, жатыр мойнының денесіне қатынасы– 1:3

Зерттеу әдістері. Нәрестенің қүрсақтағы даму жағдайын көптеген медициналық әдістермен анықтайды. Альфа-фетопротеин мөлшерін анықтау арқылы нәрестенің тұқым қуалайтын және туа біткен ауруларын табады.

Босану. Босану - тіршілікке қабілетті нәрестені және қағанақ пен баланың жолдасын жатырдан шығаратын шартсыз рефлекс. Босану үш кезеңнен өтеді.

Жаңа туылған кезең. Жаңа туылған немесе неонаталдық кезең нәрестенің жаңа өмірге бейімделісін көрсетеді. Мұны өтпелі кезең деп атайды. Жаңа туылған кезең бір айға дейін созылады. Өйткені нәресте жаңа тіршілік жағдайына тап болады: басқа гравитациялық, әсерлер, тынысалу жүйесі бірінші рет іске қосылады, тамақтану түрі өзгереді Жаңа туылған кезең. Жаңа туылған немесе неонаталдық кезең нәрестенің жаңа өмірге бейімделісін көрсетеді. Мұны өтпелі кезең деп атайды. Жаңа туылған кезең бір айға дейін созылады. Өйткені нәресте жаңа тіршілік жағдайына тап болады: басқа гравитациялық, әсерлер, тынысалу жүйесі бірінші рет іске қосылады, тамақтану түрі өзгереді Емізу. Лактация - сүттің түзілуі және бөлінуі. Бүл ұрпақты қоректендіруге арналған өрбіту жүйесінің ақырғы кезеңі. Сүтпен емізу үш үрдістен тұрады: маммогенез - сүт бездерінің өсуі және дамуы, лактогенез - бездердің сүт жасайтын өзгерістері, лактопоэз - сүт бөлу және шығару. Сүт бездері - жыныстық жетілу кезінде гипофиздің, аналық бездің гормондары әсерінен өсіп жетіледі. Кемел жастағы әйелдің сүт бездері 15-20 бөліктен құралады, олар ұсақ ұяшықтардан тұрады. Жүктіліктің алғашқы сәтінен сүт бездерінің бөліктері жедел өсе бастайды. Сүт жүктіліктің 13-14 аптасынан бастап уыз түрінде бөліне бастайды. Нәресте бірінші күні уыз емеді. Сүт бөлу 3-5 күндері күшейеді. Тәулігіне 600-1500 мл сүт бөлінеді, ал оның ұзақтығы 3 айдан 24 айға дейін созылады.

Нейроэндокриндік реттелу. Жыныс әрекеттік жүйесінің нейроэндокриндік аппараты әрбір жас кезеңдеріне қолайлы жыныс гормондарының деңгейін, организмнің өсу, даму, жыныс құштарлығын, өрбу үрдістерін қамтамасыз етеді.

Жасқа байланысты жыныс ерекшеліктері. Ұрықтық даму кезеңінің 5-ші аптасынан аталық және аналық бездердің белгісі қалыптасады

Жыныстық мінез-қүлық. Адамның жыныскерлік тірлігі санаға бағынады, және әлеуметтік мінездердің бір түрі болып саналады. Әрбір жынысқа тән қасиеттерді биологиялық және әлеуметтік себептер мен қатар психологиялық түрткілер жасайды. Жыныскерлік психика даму барысында бірнеше кезеңнен өтеді. Осы кезеңдерде адамның жыныстық қасиеттері: 1) жыныстық сана сезім; 2) жыныстық мәнді қылықтар; 3) жыныстық бағдарланыс қалыптасады. Бұл кезеңдер жеке даму - онтогенез кезеңдеріне сай келеді. Туылғанға дейінгі кезеңде жыныс мүшелері, бездері оларға жауапты мидың құрылымдары жетіледі. Құрсақтағы дамудың 6-32 аптасы аумалы немесе дағдарыс кезеңі деп аталады. Бейтарап кезеңде (1-7 жас) жыныстық сана сезім: өзінің қандай жынысқа тән екенін түсіну, жыныс белгілеріне қызығып қарау, олармен танысу байқалады. Мүның аумалы сәті 2-4 жаста кездеседі. Балаңдық кезеңде (7-13 жас) жыныстық мәнді ойындар, қылықтаржасалады. Оның дағдарыс кезеңі 7-8 жаста байқалады. Балиғаттық кезең (12-18 жас) жыныстық жетілудің бағдарланысын қалыптастырады. Мұның бірінші сатысында кұрғақ ғашықтық пен құштарлық (шексіз қадірлеу, жағыну, сырттай сүю, армандау және қиял) байқалады. Екінші сатысында эротикалық құштарлық (еркелету, ойнату, аялау) қалыптасады. Ал үшінші сатысында жыныстық (сексуальды) қиялдар орын алады. Бұл кезеңде аумалы жағдай 12-15 жаста болады. Жыныстық мінез-қүлық. Адамның жыныскерлік тірлігі санаға бағынады, және әлеуметтік мінездердің бір түрі болып саналады. Әрбір жынысқа тән қасиеттерді биологиялық және әлеуметтік себептер мен қатар психологиялық түрткілер жасайды. Жыныскерлік психика даму барысында бірнеше кезеңнен өтеді. Осы кезеңдерде адамның жыныстық қасиеттері: 1) жыныстық сана сезім; 2) жыныстық мәнді қылықтар; 3) жыныстық бағдарланыс қалыптасады. Бұл кезеңдер жеке даму - онтогенез кезеңдеріне сай келеді. Туылғанға дейінгі кезеңде жыныс мүшелері, бездері оларға жауапты мидың құрылымдары жетіледі. Құрсақтағы дамудың 6-32 аптасы аумалы немесе дағдарыс кезеңі деп аталады. Бейтарап кезеңде (1-7 жас) жыныстық сана сезім: өзінің қандай жынысқа тән екенін түсіну, жыныс белгілеріне қызығып қарау, олармен танысу байқалады. Мүның аумалы сәті 2-4 жаста кездеседі. Балаңдық кезеңде (7-13 жас) жыныстық мәнді ойындар, қылықтаржасалады. Оның дағдарыс кезеңі 7-8 жаста байқалады. Балиғаттық кезең (12-18 жас) жыныстық жетілудің бағдарланысын қалыптастырады. Мұның бірінші сатысында кұрғақ ғашықтық пен құштарлық (шексіз қадірлеу, жағыну, сырттай сүю, армандау және қиял) байқалады. Екінші сатысында эротикалық құштарлық (еркелету, ойнату, аялау) қалыптасады. Ал үшінші сатысында жыныстық (сексуальды) қиялдар орын алады. Бұл кезеңде аумалы жағдай 12-15 жаста болады.

Қорытынды Аталық және аналық жыныс жүйелері репродуктивтік және эндокриндік қызметтерді атқарады.Жыныс жүйесі мен зәр шығару мүшелерінің дамуы бір – бірімен тығыз байланысты.Аталық және аналық жыныс жүйелерінің атқаратын қызметтері ұқсағанымен, олардың құрылысы бір – біріне ұқсамайды.